Ponte Sant’Angelo Rome: Geschiedenis, standbeelden van engelen, beeldhouwwerken en curiosa

Als je zover bent gekomen, was het zeker nieuwsgierigheid naar een van de beroemdste bruggen van Rome die je heeft gedreven: de Ponte Sant’Angelo.

Maak je geen zorgen, je bent precies op de juiste plek! Na het lezen van dit bericht weet je alles wat je moet weten over dit wonder van de Italiaanse architectuur.

Beginnend bij de oorspronkelijke kern van de Ponte Elio, in een tijd waarin de cultus van de oude goden nog geen ruimte liet voor heiligen of engelen, zullen we het zien transformeren in de middeleeuwse Ponte San Pietro, en later nog in de Ponte degli Angeli die we vandaag de dag kennen.

We zullen de historische gebeurtenissen van Castel Sant’Angelo en de Eeuwige Stad volgen en zien hoe deze in de loop der tijd zijn weerspiegeld in de structuur en decoratie van de brug.

Samen ontdekken we de geschiedenis van de talrijke beeldhouwwerken die de brug hebben versierd, we praten over de beroemdste beelden en we staan stil bij de architecturale en sculpturale hoogstandjes die van de Ponte Sant’Angelo een van de beroemdste en mooiste bruggen van Italië en de hele wereld maken.

Pardon? Heb ik je nieuwsgierigheid al aangewakkerd? Goed, laten we dan beginnen!

ALT! Voordat we met het artikel beginnen, wil ik je even waarschuwen: gezien de beroemdheid van dit prachtige monument, loop je bij een bezoek aan Castel Sant’Angelo zeker het risico in een lange rij te staan bij de kassa. Om deze attractie binnen te gaan en de wachtrij over te slaan, raad ik je aan om je kaartje direct online te kopen. Klik hieronder om je entree te reserveren en Castel Sant’Angelo in een oogwenk te betreden!

Ponte Sant’Angelo: beschrijving

Ponte Sant’Angelo, oorspronkelijk bekend als Pons Aelius (Helios Brug) en Pons Hadriani (Hadrianus Brug) is een van de oudste en beroemdste bruggen in Rome.

Hetligt tussen de wijken Ponte en Borgo en werd rond 134 na Christus gebouwd in opdracht van keizer Publius Aelius Hadrianus (waaraan het zijn naam ontleent) naar het ontwerp van architect Demetrius, met als doel de Mole Adriana, tegenwoordig Castel Sant’Angelo, te verbinden met de linkeroever van de rivier de Tiber.

De brug bestaat uit vijf stenen bogen, waarvan er drie dateren uit de Romeinse tijd, en is beroemd om de beelden van de heiligen Petrus en Paulus aan een uiteinde, evenals de tien beelden van engelen, ontworpen door Giovan Lorenzo Bernini, die de borstweringen sieren.

De brug was ooit een bestemming voor pelgrims uit de hele wereld, maar wordt tegenwoordig elk jaar door miljoenen toeristen bezocht.

De brug is autovrij en is 24 uur per dagvrij toegankelijk, zelfs voor mensen met een handicap.

Ponte Sant’Angelo: geschiedenis

De geschiedenis van Ponte Sant’Angelo is natuurlijk verbonden met die van het kasteel waaraan het zijn naam ontleent.

Het begon allemaal tussen 123 en 135 na Christus, toen keizer Publius Helios Hadrianus de architect Demetrianus opdracht gaf om een mausoleum voor zichzelf en zijn familie te bouwen aan de rand van Rome, in een gebied dat toen bekend stond als ager Vaticanus.

En in het ontwerp van wat de Hadrianus’ Mole zou worden, gebouwd op de rechteroever van de rivier de Tiber, kwam natuurlijk ook hetproject voor een brug die het verbond met de Campus Martius, waar het voor werd gebouwd.

Rond 134 na Christus werd het werk voltooid aan een monumentale brug die naar de keizer zelf was genoemd: de Ponte Aelius, of Aeliusbrug.

De brugis gebouwd in peperino, een magmatisch gesteente dat typisch is voor Latium, en bedekt met travertijn, dat erg lijkt op marmer. De brug bestaat uit drie hoofdbogen en twee kleinere bogen die de toegangshellingen ondersteunen.

In de Middeleeuwen was de brug al een belangrijk knooppunt in het belangrijkste gebied van de stad: het is in feite de enige brug in het oude Rome die intact is gebleven, en verbindt de stad met het Vaticaan.

Het gebied rond de brug heeft de hoogste bevolkingsdichtheid en de inwoners zijn de rijkste van de hele Eeuwige Stad.

Hordes pelgrims steken elke dag de Ponte Elio over op weg naar de oude Sint-Pietersbasiliek; ze beginnen die doorgang pons Sancti Petri, Sint-Pietersbrug, te noemen.

Aan het einde van de 6e eeuw veranderde de brug opnieuw van naam.

De legende vertelt dat in 590 na Christus de nieuw gekozen paus Gregorius de Grote, aan het hoofd van een boeteprocessie die hij zelf had uitgeroepen om een epidemie af te wenden, een visioen had terwijl hij de Eolische Brug overstak: hij zag de aartsengel Michaël zijn zwaard omhullen op de top van de Mole Adriana voordat hij verdween en zag dit als een goddelijk teken dat de epidemie nu verslagen was.

Sindsdien draagt de brug de naam Ponte Sant’Angelo, naar het kasteel waarvan het de ingang vertegenwoordigt.

Maar na het aanschouwen van een wonder werd de brug de drager van een tragedie: tijdens het Jubileum van 1450 begaven de balustrades het door te veel pelgrims.

Het ongeluk kostte aan bijna 200 mensen het leven.

Naar aanleiding van het incident wordt besloten om enkele huizen aan de kop van de brug neer te halen, zodat de pelgrims kunnen doorstromen en andere ongelukken kunnen worden voorkomen.

Ter nagedachtenis aan de slachtoffers liet Nicolaas V twee kleine kapelletjes bouwen op de brug, gewijd aan de heilige Maria Magdalena en de Heilige Onnozele.

Gedurende vele jaren was de Ponte St. Angelo zowel de plaats waar doodvonnissen werden voltrokken als de plaats waar de lichamen van de geëxecuteerden werden tentoongesteld als waarschuwing voor de bevolking.

Er wordt gezegd dat in 1500, tijdens de eerste tentoonstelling, negen gehangenen aan elke ingang van de brug werden opgehangen, voor een totaal van achttien lichamen.

In 1533 gaf paus Clemens VII de opdracht om de twee kapellen te vernietigen en te vervangen door twee beroemde beelden: we hebben het over de beelden van Sint Pieter, door Lorenzetto, en Sint Paulus, door Paolo Taccone.

Slechts drie jaar later, ter gelegenheid van het bezoek van Karel V van Spanje, gaf Paulus III opdracht aan Raffaello da Montelupo voor acht stucwerk beelden, voorstellende de vier evangelisten en de patriarchen Adam, Noach, Abraham en Mozes, die echter al snel werden vernietigd.

In plaats daarvan werd de nieuwe borstwering in 1669 gemaakt door Giovan Lorenzo Bernini in opdracht van paus Clemens IX.

Naast een algemeen restauratieproject voor de brug werd Bernini gevraagd tien nieuwe standbeelden te ontwerpen om die van Petrus en Paulus te flankeren.

Zo kreeg het monument zijn beroemde beelden van de engelen die de symbolen van de Passie dragen, gemaakt door Bernini’s leerlingen.

Twee van deze beelden, de engel met de boekrol en de engel met de doornenkroon, met de hand gesneden door Bernini zelf en zijn zoon Paolo, werden onmiddellijk vervangen door twee kopieën uit angst dat het weer ze zou ruïneren.

In 1892 ondergingen de bouwwerkzaamheden aan de Lungotevere ook grote veranderingen aan de Hoge Brug van Castel Sant’Angelo: de verbreding van de rivierbedding van de Tiber vereiste de afbraak van de opritten en de toevoeging van twee bogen, identiek aan de drie hoofdbogen, aan de uiteinden.

De brug, die nu bestaat uit vijf gemetselde bogen met vijf gelijke overspanningen, kreeg zo de vorm die hij vandaag de dag nog steeds heeft: 130 meter lang en 9 meter breed, klaar om massa’s toeschouwers uit de hele wereld te verwelkomen.

Standbeelden Brug Sant’Angelo

Op de borstweringen van de Ponte Castel Sant’Angelo kun je nog steeds de twee imposante beelden van de heiligen Petrus en Paulus bewonderen, gemaakt door Paolo Taccone en Lorenzetto, en de tien prachtige beelden van engelen, ontworpen door Bernini en gemaakt door zijn leerlingen.

De beelden van de Heiligen Petrus en Paulus

Bij de ingang van de brug kunnen we de beelden van Sint-Pieter en Sint-Paulus bewonderen .

Wachters van de Engelenbrug, de twee heiligen zijn afgebeeld met hun beroemdste symbolen:

• Petrus houdt in zijn hand de sleutels van de hemel, beter bekend als de sleutels van het paradijs, het zeer oude christelijke symbool van de universele kerk;
• Paulus houdt een zwaard vast, een duidelijke verwijzing naar de Brief aan de Efeziërs waarin de heilige zelf het zwaard gebruikt als symbool van de strijd tegen het kwaad.

De twee beelden zijn ook bedoeld als waarschuwing voor iedereen die op het punt staat de brug over te steken: aan de voet van de twee staan gravures in het Latijn: “Hinc humilibus venia” en “Hinc retributio superbis”, wat we kunnen vertalen als“Vandaar vergeving voor de nederigen” en“Vandaar vergelding voor de hoogmoedigen“.

De beelden van de engelen

Engel met zuil

De eerste engel, van Antonio Raggi, draagt de zuil waaraan Christus was vastgeketend om gegeseld te worden. De gravure op de basis, uit het boek Sirach, luidt‘Tronus meus in columna‘, oftewel‘Mijn troon is in de zuil‘.

Engel met gesel

De tweede engel, het werk van Lazzaro Morelli, houdt in zijn handen de zweep die werd gebruikt om Jezus te geselen, vastgebonden aan de pilaar. De gravure op de basis, uit Psalm 37, luidt‘In flagella paratus sum‘, oftewel‘Ik ben klaar voor de geseling‘.

Engel met doornenkroon

De derde engel, een werk van Paolo Naldini dat Bernini zelf heeft voltooid, toont de doornenkroon die op het hoofd van Christus is geplaatst aan het einde van de geseling. De gravure op de basis, die verwijst naar Psalm 31, luidt“In aerumna mea dum configitur spina“, oftewel“In mijn beproeving wordt de doorn gestoken“.

Engel met sluier

De vierde engel, van Cosimo Fancelli, houdt in zijn handen de sluier van Veronica, de lijkwade die werd gebruikt om zweet en bloed van het gezicht van Christus te vegen. De gravure aan de onderkant citeert Psalm 83 en luidt‘Respice faciem Christi tui‘, oftewel‘Kijk naar het gezicht van uw Christus‘.

Engel met tuniek en dobbelstenen

De vijfde engel, ook van Paolo Naldini, houdt de tuniek van Jezus vast, die door de soldaten die hem vervolgden met dobbelstenen zou zijn bespeeld. De gravure op de basis, afkomstig uit het Evangelie van Matteüs, luidt‘Super vestem meam miserunt sortem‘, oftewel‘Over mijn mantel wierpen zij hun lot‘.

Engel met spijkers

De zesde engel, van Girolamo Lucenti, houdt de spijkers vast waarmee Christus werd gekruisigd. De gravure op de basis, afkomstig uit het boek Zacharia, luidt‘Aspiciant ad me quem confixerunt‘, oftewel‘Laat ze hun blik richten op mij die ze gekruisigd hebben‘.

Engel met kruis

De zevende engel, het werk van Ercole Ferrata, draagt het kruis dat Jezus door de stad Jeruzalem moest slepen en waaraan hij uiteindelijk werd gekruisigd. De gravure op de basis citeert het boek Jesaja en luidt‘Cuius principatus super humerum eius‘, oftewel‘Zijn koninkrijk is op zijn schouders geladen‘.

Engel met cartouche

De achtste engel, een kopie door Giulio Cartari van het origineel dat Bernini zelf maakte, toont de inscriptie INRI (Iesus Nazarenus Rex Iudaeorum, Jezus Nazarener Koning der Joden) die bovenaan het kruis werd geplaatst. De gravure aan de onderkant, ontleend aan de tekst van de hymne Vexilla regis, luidt“Regnavit a ligno deus“, oftewel“God regeerde aan het kruis“.

Engel met spons

De negende engel, het werk van Antonio Giorgetti, toont de in azijn gedrenkte spons op een staf die volgens het evangelie van Matteüs en Marcus naar Christus werd gebracht om hem te drenken voor zijn dood. De gravure aan de onderkant citeert Psalm 68 en luidt‘Potaverunt me aceto‘, oftewel‘Ze gaven me azijn te drinken‘.

Engel met speer

De tiende en laatste engel, door Domenico Guidi, houdt in zijn handen de lans waarmee de Romeinse soldaten Jezus’ zijde doorboorden. De gravure op de basis, ontleend aan het Hooglied, luidt‘Vulnerasti cor meum‘, oftewel‘Je hebt mijn hart verwond‘.

Brug van Sant’Angelo: bezienswaardigheden

De Brug van Sant’Angelo heeft, net als het kasteel waaraan het zijn naam ontleent, een geschiedenis die duizenden jaren teruggaat. En zoals alle plaatsen met zo’n rijke geschiedenis, zit het vol met curiositeiten en legendes. Hieronder vertel ik je welke ik het interessantst vond.

Dante Alighieri en het eerste jubileum

Het eerste Jubileum in de geschiedenis, afgekondigd door Bonifatius VIII in 1300, verzekerde Ponte St. Angelo van een prominente rol.

De brug vervoerde namelijk al het pelgrimverkeer naar de Sint-Pietersbasiliek.

De opperste dichter Dante Alighieri nam waarschijnlijk zelf deel aan de jubileumvieringen.

Zeker is dat hij een waardevolle beschrijving van dit belangrijke moment in het Christendom aan het nageslacht heeft overgeleverd .

In het 17e canto van het Inferno vergelijkt de dichter de massa’s zondaars met de pelgrims die over de Ponte Sant’Angelo liepen:

Come i Roman per l’essercito molto, l‘anno del giubileo, su per lo pontehanno a passar la gente modo colto,che da l’un lato tutti hanno la fronteverso ‘l castello e vanno a Santo Pietro,da l’altra sponda vanno verso il monte.

(Inf. XVIII, 28-33)

Deze verzen beschrijven perfect hoe het pelgrimsverkeer in die tijd geregeld was: degenen die naar de Sint Pieter gingen, liepen aan de ene kant van de brug in de richting van het kasteel, terwijl degenen die terugkeerden van de pelgrimstocht aan de andere kant liepen, met hun voorhoofd naar de Jordaan gekeerd.

Beatrice Cenci, de geest van de Ponte Sant’Angelo

Spook zonder hoofd door Beatrice Cenci

Er wordt gezegd dat er een spook woont op de Ponte Sant’Angelo en dat je hem elk jaar in de nacht van 10 op 11 september kunt zien.

De geest is die van Beatrice Cenci, een jonge vrouw die leefde in het Rome van de late Renaissance en de hoofdpersoon was van een triest verhaal waarin ze werd misbruikt door haar vader Francesco Cenci toen ze nog maar 16 jaar oud was.

Op 11 september 1599 werd Beatrice Cenci onthoofd op het plein van Castel Sant’Angelo omdat ze de aanstichter was van de moord op haar vader.

Volgens de legende verschijnt haar geest elk jaar in de nacht van 10 op 11 september, terwijl ze van de Ponte Sant’Angelo naar het plein van de galg loopt met haar hoofd in haar handen.

Mastro Titta, de beul van de Ponte Sant’Angelo

Mastro Titta, de beul van Rome

“Mastro Titta steekt de brug over.” Dat zeiden de burgers van Rome toen ze de beul van de Pauselijke Staten over de Ponte Elio naar het kasteel zagen lopen, zich er terdege van bewust dat er binnenkort iemand geëxecuteerd zou worden.

Giovanni Battista Bugatti, bekend als Mastro Titta, was slechts een van de vele beulen in dienst van de Pauselijke Staten, maar hij was ook een van de beroemdste vanwege de lengte van zijn carrière: maar liefst 68 jaar!

Een zeer lange carrière, zelfs voor de huidige tijd, maar laten we niet vergeten dat Bugatti het beroep uitoefende van 1796 (hij begon op de jonge leeftijd van 17) tot 1864 toen hij, na niet minder dan 514 executies, op 85-jarige leeftijd werd vervangen en uiteindelijk met pensioen ging.

Dit personage, dat deel is gaan uitmaken van de Romeinse volkstraditie, voedt een andere spooklegende: er wordt gezegd dat zijn geest, gehuld in de rode mantel die hij droeg toen hij het beroep van beul uitoefende, bij het eerste licht kan worden gezien terwijl hij in de buurt van veel van de executieplaatsen loopt, te beginnen bij het Piazza di Ponte Sant’Angelo, waar hij iedereen die hij tegenkomt een snuifje zou aanbieden, zoals hij in zijn leven deed met veroordeelde gevangenen. Huiveringwekkend!

Castel Sant’Angelo Brug Rome: veelgestelde vragen

Brug der Engelen Rome: conclusies

Hier zijn we aan het einde gekomen van deze diepgaande studie over de Ponte degli Angeli.

We hebben het gehad over dehistorische evolutie van de brug, beginnend bij de oude Romeinse wortels, via de middeleeuwse geschiedenis naar het heden.

Ik beschreef de vele beeldhouwwerken die de brug sieren en citeerde Dante’s verslag van de jubileumviering in zijn Inferno.

Ik vertelde je over de geesten die hier tot op de dag van vandaag zouden rondwaren en beantwoordde een aantal van de meest gestelde vragen.

Als je meer informatie wilt, laat dan hieronder een reactie achter; als je de Brug en het Kasteel wilt bezoeken, koop dan een kaartje en sla de rij bij de kassa over .

Cover: Foto door Gabriella Clare Marino op Unsplash