Castel Sant’Angelo Interieur: Wat is er te zien in het kasteel?

Als je aan Rome denkt, is het onmogelijk om niet het beeld van de majestueuze cilinder van Castel Sant’Angelo voor ogen te krijgen, maar niet iedereen weet wat dit oude en prachtige fort van binnen verbergt!

Als je nieuwsgierig bent naar wat er binnen de muren van Hadrianus’ Mausoleum te zien is, dan is dit artikel precies wat je zoekt.

We gaan samen het kasteel binnen, op een virtueel maar niet minder punctueel bezoek aan de oude en modernere kamers.

De beschrijving van de kamers, binnenplaatsen en kunstwerken zal worden vergezeld door historische aantekeningen en curiosa, waardoor een complete ervaring wordt gegarandeerd en je alle hulpmiddelen krijgt die je nodig hebt om je voor te bereiden op je bezoek aan het prachtige Castel Sant’Angelo.

Ben je klaar om me te volgen op deze lange virtuele tour? Heel goed, laten we beginnen!

EEN MOMENT! Voordat we aan onze wandeling beginnen, wil ik je een advies geven: houd er rekening mee dat, gezien de beroemdheid van dit prachtige gebouw, je voor een bezoek aan het interieur van Castel Sant’Angelo vrijwel zeker in een lange rij bij de kassa zult staan. Om het kasteel binnen te gaan en de wachtrij over te slaan, raad ik je aan om je entreekaartje online te kopen. Klik hieronder om je toegangsticket te reserveren en Castel Sant’Angelo in een oogwenk te betreden.

Wat zit er in Castel Sant’Angelo

Binnen de muren van de oude Mole Adriana zijn ongelooflijk veel kamers, verhalen en geheimen te ontdekken. Gelukkig voor ons kun je nu een groot deel van het interieur bezoeken door een toegangskaartje te kopen voor het Nationaal Museum van Castel Sant’Angelo.

Voor het gemak heb ik besloten om de kamers in te delen volgens de classificatie van het museum, zodat je dit artikel van mij als gids kunt gebruiken tijdens je bezoek aan het kasteel.

Niveau 1: het Ambulacrum van Bonifatius IX, de Kapel van de Veroordeelden, de Vuurplaats, Dromos en Atrium, de Helical Ramp

Het Ambulacrum van Bonifatius IX

Dit is de eerste ruimte waarin je terechtkomt zodra je de toegangspoort oversteekt: een ringvormige gang tussen de muren en het kasteel, aan het einde van de 14e eeuw ontstaan door de isolatiewerkzaamheden aan de centrale cilinder.

In opdracht van Bonifatius IX werkte de Florentijnse architect Niccolò di Piero Lamberti aan de originele Romeinse muren van de voet van de Mole Adriana. Delen van het oorspronkelijke metselwerk en plaveisel zijn nog bewaard gebleven in de buurt van de hoofdingang en het portaal van de secundaire ingang.

De kelder van de cilinder, met zijn ruwe metselwerk, toont in de holtes de sporen van de oude marmeren bekleding, verwijderd tijdens de plunderingen door de Romeinen in de 14e eeuw.

Fragmenten van beelden en oude architecturale elementen zijn nog steeds aanwezig in de ringvormige gang.

Vanaf hier is het mogelijk om verschillende kamers te bereiken: de Cordonata van Paulus III, de oprit naar het bastion van San Marco, de wapenkamer van Clemens X en vooral de oude ingang van het kasteel en de vestibule: de Dromos en het Atrium.

De kapel van de veroordeelden

Op de begane grond van het Wapenarsenaal van Clement X, met uitzicht op de Vuurplaats, vind je de Kapel van de Veroordeelden.

Deze ruimte, oorspronkelijk een kruitmagazijn, werd meerdere keren gereorganiseerd en pas in de tweede helft van de 18e eeuw werd het een gebedshuis.

In het begin van de 20e eeuw kreeg de kapel ook een sacristie.

Behalve bij buitengewone gebeurtenissen is deze ruimte normaal gesproken niet toegankelijk voor het publiek.

De schietplaats

In de noordoostelijke hoek van de muren, begrensd door de arcade van de Kapel der Veroordeelden, vind je de Binnenplaats der Fucilaties.

Pas in de moderne tijd kreeg deze ruimte zijn huidige naam: de hypothese is dat hier de doodvonnissen werden voltrokken die niet openbaar mochten worden gemaakt.

De huidige put en de twee banken in de kamer zijn afkomstig van opgravingen in dit gebied in het begin van de 20e eeuw.

Dromos en atrium

De Dromos, een twaalf meter hoge gewelfde gang in de as van de Sant’Angelo Brug, vertegenwoordigt de oude ingang van de keizerlijke graftombe.

Deze gang, gemaakt van grote travertijnblokken (oorspronkelijk bedekt met marmeren platen), leidt naar een vierkante cel: het Atrium, in alle opzichten de ingang van het Mausoleum van Hadrianus.

Aan het einde van deze ruimte stond ooit een standbeeld van keizer Hadrianus in een nis.

Vanaf hier begint de spiraalvormige helling die naar de Urnenkamer leidt.

De spiraalvormige helling

Dit is de spiraalvormige hellingbaan die, vanuit het Atrium, in de oorspronkelijke vorm van de Mole Adriana rechtstreeks naar de Urnenzaal leidde.

De gang is zes meter hoog en drie meter breed en was oorspronkelijk net als de Dromos en het Atrium versierd, maar met bakstenen muren en een mozaïekvloer waarvan vandaag de dag nog maar weinig sporen over zijn.

De oprit heeft geen openingen naar buiten, maar alleen naar boven, via vier openingen die ook nuttig waren voor het transport van materialen.

Begraven om defensieve redenen, werd de helling heropend in de eerste helft van de 19e eeuw, waardoor de oorspronkelijke verbinding tussen de verschillende niveaus van het mausoleum werd hersteld.

Niveau 2: de Cordonata di Paolo III, de Marcia ronda, de Bastione San Matteo, de Bastione San Marco, de Passetto di Borgo, de Bastione San Luca, de Bastione San Giovanni, de Rampa diametrale, de Sala delle Urne en de Armeria di Clemente X

De Cordonade van Paulus III

De Cordonata di Paolo III verbindt het gebied van de toegangspoort met de Marcia ronda en vervolgens met de ijzeren brug waarover men de binnenkant van het mausoleum betreedt.

Het werd gebouwd in 1545 ter vervanging van de verbinding die eerder was gebouwd door de Florentijn Niccolò di Piero Lamberti in opdracht van Bonifatius IX. De bouw van deze verbinding maakte deel uit van een plan om de defensieve structuur te versterken, wat ook het versperren van de Helicoidal Ramp als toegang tot het kasteel inhield.

De nieuwe ingang werd beveiligd door middel van een voorste deel dat over de oude ingang heen werd gebouwd en voorzien was van een ophaalbrug.

Twee nissen langs de trappen herbergen de buste van keizer Hadrianus en een togatus, daterend uit ongeveer het midden van de 2e eeuw.

Aan de voet van de Cordonata bevindt zich een marmeren bal ondersteund door een pilaster waarop oorspronkelijk de letters C.T.P. stonden, initialen van Crispo Tiberio Prefetto die kastelein was tijdens het pontificaat van Paulus III.

De ronde mars

De Marcia ronda is de loopbrug op de top van de buitenmuren, d.w.z. op de omtrek van de oorspronkelijke basis van de Mole Adriana, en werd door de eeuwen heen gebruikt als wachtroute door de schildwachten van het kasteel.

De loopbrug verbindt alle vier de bastions en heeft verschillende toegangspunten, waaronder de Cordonata di Paolo III.

Waar het aansluit op de Bastione San Marco, leidt het pad naar de beschermde doorgang naar het Vaticaan die bekend staat als de Passetto di Borgo.

Bastion San Matteo

De vier bastions, gelegen op de hoeken van de oude basis van de Mole Adriana, werden gebouwd tussen de 15e en 16e eeuw.

Om precies te zijn, de bouw begon onder het pontificaat van Nicolaas V rond 1450 om de verdedigingsstructuur aan te passen aan de nieuwe vuurwapens.

Er werden toen echter maar drie bastions gebouwd, waardoor het gebied waar nu de Bastione San Matteo staat onverdedigd bleef.

Het was dankzij het ontwerp van de Florentijnse Santo di Giovanni dat, op instigatie van Alexander VI Borgia, het bastion vijftig jaar later werd gebouwd.

Onder Pius IV Medici, kort na het midden van de 16e eeuw, werd de bekroning van het bastion verhoogd tot de hoogte van de Marcia ronda.

Urbanus VIII Barberini (degene die de bouw van het Palazzo Barberini in Rome financierde) gaf in 1625 opdracht tot een nieuwe versterking van het bastion die de vorige architecturale fasen verborgen hield.

Het bastion San Marco

De oorspronkelijke donjon werd gebouwd onder het pontificaat van Nicolaas V en werd in de tijd van Alexander VI Borgia opgenomen in een muur met geschutpoorten erin.

Het kreeg zijn huidige uiterlijk onder Pius IV Medici: op zijn instigatie werd het niveau van het bastion zodanig verhoogd dat de oorspronkelijke toren binnenin verborgen bleef en er werd een helikoptervormige helling gebouwd om het te verbinden met de Marcia ronda.

Zestien cellen werden geopend om als schietgaten te dienen. Naast het bastion werd een gebouw gebouwd dat dienst deed als kazerne, slaapzaal en wapenopslag en waar nu een deel van de kantoren en de bibliotheek van het museum zijn gevestigd.

Onder Urbanus VIII Barberini werd het bastion aangepast voor het gebruik van zware artillerie. Opnieuw werden de eerdere architecturale fasen verborgen achter de ingreep.

Het bastion is vandaag de dag nog steeds verbonden met de Passetto di Borgo.

De Passetto di Borgo

De Passetto di Borgo, ook bekend als de Corridoio di Borgo, is de beschermde doorgang die de Bastione San Marco verbindt met het Apostolisch Paleis van het Vaticaan.

De achthonderd meter hoge gang is het langst overgebleven stuk van de oude Leonijnse Muren, die halverwege de 9e eeuw door paus Leo IV werden gebouwd om de Civitas Leonina te verdedigen tegen het gevaar van Saraceense invallen.

De gang werd voorzien van een overdekte doorgang tijdens de restauratie van de Vaticaanse Muren. Het doel was om een vluchtroute te garanderen voor de pausen en om een beschermde verbinding te creëren tussen het Vaticaan en de Mole Adriana, die al een fort was dat voor defensieve doeleinden werd gebruikt.

Wie de vader is van deze verbetering is echter nog steeds een punt van discussie onder deskundigen. Voor sommigen behoort het toe aan Nicolaas III en de renovatie die hij in 1278 liet uitvoeren, voor anderen aan Bonifatius IX die, meer dan een eeuw later, zou zijn begonnen met het werk, dat werd voltooid door Baldassarre Cossa, de anti-paus Johannes XXIII.

Halverwege de 15e eeuw was het de beurt aan Nicolaas V, dertig jaar later gevolgd door het werk van Sixtus IV. Aan het begin van de 16e eeuw was het paus Alexander VI die een grootscheepse renovatie van de muren wilde.

Geen wonder dus dat de pausen zo sterk vertrouwden op deze strategische doorgang om gevangenen naar de gevangenissen van Castel Sant’Angelo te smokkelen, maar ook om er hun toevlucht te zoeken in geval van belegering.

Historisch gezien gebeurde dit in ten minste twee gevallen: de invasie van de Franse milities van Karel VIII in 1494, waarbij paus Alexander VI Borgia zichzelf redde dankzij de Passetto, en de beroemde Inname van Rome door de Lansquenets van Karel V in 1527, toen paus Clemens VII zijn toevlucht zocht in Castel Sant’Angelo terwijl een groot deel van de Zwitserse bewakers werd afgeslacht.

De sporen van de arquebusschoten van de Duitse huurlingen zijn vandaag de dag nog steeds zichtbaar op de muren!

In het jaar 2000, ter gelegenheid van het Jubileum uitgeroepen door Paus Johannes Paulus II, werd de Passetto di Borgo weer toegankelijk voor het publiek samen met andere belangrijke architectonische werken.

Vandaag de dag is het echter alleen toegankelijk tijdens speciale rondleidingen.

Het bastion van San Luca

De donjon werd ook gebouwd op instigatie van paus Nicolaas V, maar werd later aangepast aan het gebruik van vuurwapens tijdens het pontificaat van Alexander VI Borgia.

Deverhoging naar het patrouillepad, op bevel van Pius IV Medici, veranderde niets aan de structuur.

Het werd versterkt na 1625 op bevel van Urbanus VIII Barberini. De renovatie, door Giulio Buratti en Vincenzo Maculano da Fiorenzuola, verborg net als in de andere gevallen de eerdere architectonische fasen.

Het bastion van San Giovanni

Gebouwd onder het pontificaat van Nicolaas V als hoektoren, werd het versterkt op instigatie van Alexander VI Borgia in 1495.

Het bastion werd omringd door perimeter muren met daarin kanonhuizen en werd een veelhoekig bastion.

Tegen het einde van de 19e eeuw werd het bijna volledig herbouwd onder generaal Mariano Borgatti om er een deel van het Militaire Techniek Museum in onder te brengen.

Als bewijs van de eerste museale inrichting van Castel Sant’Angelo vinden we in de koepel nog steeds een reconstructie van de werkplaats van een 16e-eeuwse wapensmid.

De diametrische oprit

De bouw van deze oprit die de Romeinse cilinder diametraal doorsnijdt werd lang toegeschreven aan het pontificaat van Alexander VI Borgia, maar vond een eeuw eerder plaats: het was Niccolò Lamberti die het bouwde voor Bonifatius IX.

Met deze nieuwe hellingbaan werd een meer beschermde toegang gegarandeerd dan met de vorige. Toen de helikopter eenmaal begraven was, bleef dit lange tijd de enige toegang tot de mausoleumcilinder.

Op het punt waar de twee hellingbanen samenkomen, is vandaag de dag nog steeds een valluik zichtbaar, een verdedigingswapen voor degenen die erin slaagden binnen de kasteelmuren te dringen, terwijl er twee vuurmonden werden uitgehakt in de jamben van de Romeinse poort naar de Urnenkamer.

De grafkelder kan worden overgestoken dankzij een verhoogde brug die in 1825 werd gebouwd door Giuseppe Valadier.

Verderop neemt de helling de vorm aan van een 16e-eeuwse cordonade en gaat omhoog naar de Cortile dell’Angelo.

De Urnenkamer

Het is de heiligste kamer van het oorspronkelijke mausoleum. De ruimte is vierkant van opzet, ongeveer acht meter aan elke kant en bevatte de overblijfselen van de keizerlijke familie tot de tijd van Caracalla.

De kamer is gebouwd van travertijnblokken en was oorspronkelijk versierd met marmer. De zijmuren hebben twee grote nissen waarin waarschijnlijk de urnen werden bewaard.

Op de linkermuur bevindt zich een marmeren plaquette met een plechtige Latijnse inscriptie.

Dit zijn de woorden die keizer Hadrianus opdroeg aan zijn eigen ziel:

Kleine verloren en zachte ziel,metgezel en gast van het lichaam,nu sta je op het punt af te dalen naar plaatsen diekleurloos, zwaar en kaal zijn,waar je niet langer de gebruikelijke vermaken zult hebben..

Keizer Hadrianus

De wapenkamer van Clemens X

Het gebouw leunt tegen de Bastione San Luca en heeft nog steeds een marmeren gedenkplaat ter nagedachtenis aan het werk van Clemens X in 1675, toen het werd gereorganiseerd om de gevangenissen op de tussenverdieping te huisvesten.

De bovenste verdieping behield zijn functie als wapenkamer, terwijl het voormalige kruitmagazijn op de begane grond halverwege de 18e eeuw een gebedshuis werd: de Kapel van de Veroordeelden.

In het begin van de 20e eeuw werd de bovenste verdieping herbouwd. De oude monumentale deuren, nu weer in elkaar gezet, zijn te zien in de Zalen van Clemens VIII.

Niveau 3: De historische gevangenissen en Oliare

Historische Gevangenissen

De historische gevangenissen, die beroemd zijn omdat ze veel illustere mensen hebben ‘gehuisvest’ (en soms hebben zien sterven), zijn toegankelijk vanaf de Alexander VI-binnenplaats, ook wel bekend als de Theaterbinnenplaats.

Net als andere delen van het kasteel zijn de gevangenissen echter niet altijd open voor het publiek, maar ze kunnen worden bezocht tijdens speciale openingen.

Een kleine deur op de binnenplaats leidt naar een trap die naar een grote rechthoekige kamer leidt, bekend als ‘il Parlatoio’, waar gevangenen van de Pauselijke Staat werden ondervraagd, heel vaak door marteling . Sommige instrumenten zijn nog steeds bewaard in speciale vitrines, terwijl illustraties ons de marteltechnieken laten zien die door hun beulen werden gebruikt.

Voorbij deze kamer is een donkere en smalle halfronde gang waarin drie smalle cellen uitkomen. Daar valt een zwak licht binnen door de smalle roosters die uitkijken op de binnenplaats.

Op de vloer hiervan, beschermd door roosters, kunnen we enkele opgravingen zien die de oude Romeinse muren aan de oppervlakte hebben gebracht.

Vervolgens leidt een kleine doorgang naar de laatste twee gevangenissen, ook alleen verlicht door kleine openingen in de binnenplaats.

De laatste is beroemd omdat hij bijna een jaar onderdak bood aan de Florentijnse kunstenaar Benvenuto Cellini. Het kleine kamertje dat we, als we naar boven gaan, aan onze rechterkant tegenkomen, is precies de externe latrine waaruit de kunstenaar volgens het beroemde verhaal wist te ontsnappen.

Aan de linkerkant dalen we af naar de Oliare, de ruimte waar olie werd bewaard in speciale terracotta potten.

Vanuit de gevangenissen kun je ook het grote raam van de Sala della Giustizia (Rechtszaal) zien, waar doodvonnissen werden voorgelezen aan de gevangenen van Castel Sant’Angelo.

Lees voor meer informatie mijn artikel over de gevangenissen van Castel Sant’Angelo.

De Oliares

De Oliare, waarschijnlijk van middeleeuwse oorsprong, werd zeker gerenoveerd onder het pontificaat van Alexander VI Borgia in het begin van de 16e eeuw.

Het is een reeks kamers onder de binnenplaats van Alexander VI en leunt tegen de ronding van de oorspronkelijke cilinder aan.

Aan de ene kant zijn twee grote kamers met drieëntachtig terracotta kruiken.

De kruiken werden oorspronkelijk gebruikt om olie in te bewaren, wat erg handig was voor het verlichten van de kamers, maar ook voor voedsel en militair gebruik.

In het midden van elke kamer zijn drie openingen die overeenkomen met evenveel mangaten in de binnenplaats. Deze mangaten, gemaakt van travertijn en voorzien van ringen om ze te openen, werden in feite gebruikt om olie rechtstreeks van bovenaf in te gieten.

Aan de andere kant vinden we vijf ronde putten, gegraven in de oorspronkelijke trommel van de Mole Adriana, die ooit dienst deden als graansilo’s. Elke put komt ook weer overeen met de graansilo’s op de binnenplaats. Elke put komt weer overeen met een opening in de vloer van een bovengelegen kamer.

Niveau 4: de Binnenplaats van de Engel, de Wapenkamer, de Zalen van Clemens VIII, de Rechtszaal, de Zaal van Apollo, de Kapel van Leo X, de Zalen van Clemens VII, de Binnenplaats van Leo X, het Bad van Clemens VII, de Binnenplaats van Alexander VI en de Zalen van Alexander VI

De binnenplaats van de engel

Dit hof, ook bekend als het Erehof, kreeg zijn huidige vorm in de eerste helft van de 16e eeuw, tussen het pontificaat van Leo X Medici en dat van Paul III Farnese.

Het was aanvankelijk bedoeld als een ruimte voor representatie en vooral voor toegang tot de fabelachtige pauselijke appartementen.

De rechthoekige binnenplaats wordt aan de ene kant afgesloten door de Armouries en aan de andere kant door de oude muren van de Mole Adriana, waaraan de weelderige kamers van de pauselijke residentie vastzitten.

De voorgevel van de ingang is versierd met een dubbele boog met een centrale nis, in opdracht van Paulus III Farnese gemaakt door Raffaello da Montelupo.

De tweede fornix omlijst nog een trap die naar de patrouillegang leidt.

De kant tegenover de ingang wordt aan de andere kant verrijkt door deAedicule van de Kapel van Leo X, gebouwd in het begin van de 16e eeuw naar een ontwerp van Michelangelo Buonarroti.

Beide verdiepingen hebben een nis met een mannenbuste, het werk van Guglielmo della Porta in het midden van de 16e eeuw.

Het element waaraan de binnenplaats zijn naam ontleent bevindt zich in het midden: het is in feite het beeld van de aartsengel Sint-Michaël dat in 1544 werd gemaakt door Raffaello da Montelupo.

Van de vele beelden die bovenop Castel Sant’Angelo zijn geplaatst, is dit, afgezien van het huidige beeld, het enige dat tot op de dag van vandaag bewaard is gebleven.

De aartsengel Michaël, gemaakt van marmer, is afgebeeld in een lang gewaad terwijl hij zijn zwaard omslaat. Het harnas wordt ondersteund door schouderbanden met daarop de Farnese lelie.

De grootte van het hoofd, dat niet in verhouding staat tot de rest van het lichaam, wordt gerechtvaardigd door de oorspronkelijke plaatsing, die een bovenaanzicht beoogde.

De vleugels, oorspronkelijk gemaakt van verguld metaal, zijn geperforeerd om de windwrijving te verminderen.

Na meer dan tweehonderd jaar aan de top van het kasteel te hebben gestaan, werd het beeld verplaatst naar een nis in de Paul III-trap en later naar zijn huidige locatie op deze binnenplaats, die in 1910 naar het beeld werd vernoemd.

Beneden, achter het beeld van Sint-Michaël de aartsengel, zorgt een groot raam met wolfskop voor licht op de keizerlijke grafkelder eronder, terwijl daarboven het complex van de pauselijke flats oprijst.

Lees voor meer informatie mijn artikel over de Binnenplaats van de Engel.

De wapenkamers

De Armouries zijn een gebouw van twee verdiepingen aan één kant van de Cortile dell’Angelo.

Op het niveau van de binnenplaats heet het de onderste wapenkamer, terwijl debovenste wapenkamer zich op het niveau van het Alexander VII Giretto bevindt.

Ze zijn waarschijnlijk gebouwd in de 16e eeuw, maar zijn meerdere keren gerenoveerd, zodat het moeilijk is om je voor te stellen wat hun oorspronkelijke indeling was.

Het interieur bestaat uit communicerende kamers die nu kaal zijn, met uitzondering van een Farnese embleem – de Festina Lente – en enkele architectonische elementen zoals de open haard en het houten plafond van de keuken.

De naam komt van de dienstfunctie die het gebouw vervulde voor de troepen die het bovenste gedeelte van Castel Sant’Angelo bewaakten.

De zalen van Clemens VIII

De Zalen van Clemens VIII zijn twee communicerende kamers die toegankelijk zijn vanuit de Binnenplaats van de Engel.

Deze zalen, die meerdere keren zijn gerenoveerd, zijn nu helemaal kaal.

In recente interventies zijn ze uitgerust met enkele architectonische elementen uit andere delen van het kasteel, zoals het marmeren toegangsportaal van de Rechtszaal, de monumentale open haard, daterend uit het pontificaat van Urbanus VIII Barberini en versierd met zijn heraldische symbolen, en de twee travertijnen portalen uit de wapenkamer van Clemens X.

Momenteel worden in deze twee zalen tijdelijke tentoonstellingen gehouden.

De Rechtszaal

Deze zaal werd uitgehouwen uit de oorspronkelijke Romeinse kern, zoals te zien is aan het vierkante blokmetselwerk van de muren en de dikte van de muurstructuur.

De naam Sala della Giustizia (Gerechtszaal) is modern en houdt verband met de hypothese dat hier processen werden gehouden en vonnissen werden voorgelezen aan de gevangenen van Castel Sant’Angelo.

Het is mogelijk dat de ruimte in het verleden ook als kapel werd gebruikt.

De gevleugelde figuur op de achtermuur, geschilderd door Domenico Rietti – bekend als Zaga – in het midden van de 16e eeuw, wordt vandaag de dag geïnterpreteerd als een afbeelding van Sint-Michaël de Aartsengel met de symbolen van Gerechtigheid.

De zaal van Apollo

Deze grote gewelfde zaal, de belangrijkste kamer op de eerste verdieping van de pauselijke flats, werd gebouwd tijdens het pontificaat van Nicolaas V.

De aangrenzende kamers van de kapel, de Kamers van Clemens VII en het Bad van Clemens VII werden vanaf de 16e eeuw toegevoegd.

De decoratie werd in opdracht van Paulus III Farnese uitgevoerd door Perin del Vaga en zijn medewerkers, die al actief waren op de bovenste verdiepingen.

De muren en gewelven tonen een rijke groteske decoratie op een witte achtergrond.

Aan het plafond hangen tien panelen met verhalen over de god Apollo, waaraan de kamer zijn naam dankt.

De lunetten beelden de vrije kunsten uit. Al deze elementen herinneren aan de mythe van de god Apollo en zijn rol als beschermer van de geesteswetenschappen.

Net als in de decoraties van andere kamers die Paulus III bestelde, worden elementen uit de heidense mythologie afgewisseld met pauselijke heraldiek, wat getuigt van de liefde van de paus voor de Neo-Platonische cultuur.

De kamer heeft de emblemen van de Lelie van Gerechtigheid en de Festina Lente, beide kenmerkend voor de familie Farnese.

De naam van de paus staat op de marmeren schouw, gemaakt door Raffaello da Montelupo, en in de friezen op de deuren.

De kapel van Leo X

De kapel van Leo X is de enige overgebleven kapel van de vele gedocumenteerde kapellen in Castel Sant’Angelo.

Zoals de naam al doet vermoeden, werd het gebouwd door paus Leo X Medici en gewijd aan de heiligen Cosmas en Damian, beschermheiligen van zijn huishouden.

Het is een klein en vandaag de dag bijna helemaal kaal.

Het pauselijke wapen, met de kenmerkende Medici ballen, is nog steeds zichtbaar in het midden van het lunetgewelf .

We vinden ook sporen van de beschermheer op de vloer: de tegels die het centrale tapijt vormen hebben in het midden de kleine figuur van een leeuw, terwijl die aan de rand het wapen van de Medici tonen.

Het altaar werd in de 20e eeuw gemaakt als meubelstuk voor de kapel. Erboven bevindt zich een bas-reliëf van de tronende Madonna met kind, door Raffaello da Montelupo, dat zich oorspronkelijk in een ander deel van het kasteel bevond.

De kapel heeft ook een kleine kamer die dienst deed als sacristie.

Een diensttrap leidt van deze ruimte naar de diametrische oprit, terwijl een andere trap de ingang verbindt met de bovenste appartementen.

De zalen van Clemens VII

Deze twee kamers, genoemd naar de paus die opdracht gaf voor de inrichting ervan, zijn de dienstvertrekken voor privégebruik die gereserveerd zijn door de pausen.

De naam Clement VII Medici is nog steeds terug te vinden in de inscriptie in het midden van het cassettenplafond en in de cartouches die in het fries van de eerste kamer zijn geschilderd door Michele di Bartolomeo da Lucca en Matteo Crassetti da Terranova.

Het fries in de tweede kamer werd door Innocentius X vervangen door een schilderij met de heraldische attributen van de familie.

De kamers, met grote ramen, waren oorspronkelijk beschilderd met de symbolen van het huis van de Medici. Ze werden voorzien van trappen en zitplaatsen door paus Julius II Rovere.

De terracotta vloeren, die meerdere keren zijn gerestaureerd, dateren uit het pontificaat van Paul III Farnese.

Vanuit de eerste kamer leidt een deur naar de kleine binnenplaats van Leo X. Vanuit de tweede kamer leidt een deur naar de Bagnetto van Clemens VII, ook bekend als Stufetta.

De binnenplaats van Leo X

Deze kleine binnenplaats werd rond 1514 gebouwd door Leo X en staat ook bekend als ‘del forno’ (van de oven), omdat hiervandaan de vuren werden aangestoken die de Stufetta verwarmden.

Het is waarschijnlijk dat de kleine kamer ooit een tuin in Italiaanse stijl herbergde, vergelijkbaar met de tuin die zich uitstrekte tot de binnenplaats van Alexander VI.

Uitkomend op de binnenplaats zijn de twee ramen van de kamers van Clemens VII en twee deuren, waarop de inscriptie met de namen van de pausen Julius II en Leo X zichtbaar is.

Het bad van Clemens VII

De bouw van deze kamer dateert uit het pontificaat van Julius II della Rovere, terwijl de decoratie door Giovanni da Udine, een leerling van Rafaël, werd gemaakt in opdracht van Clemens VII Medici.

De kamer, uitgerust met een bad en gebruikt als badkamer, had een verwarmingssysteem dat verbonden was met een oven die toegankelijk was vanaf de binnenplaats van Leo X.

De heraldische symbolen en mythologische scènes met betrekking tot het element water vallen op op een oppervlak dat bedekt is met een rijke groteske decoratie, vol zeedieren en sfinxen.

De wapenschilden van de paus en kastelein Guido de’ Medici staan in het midden van het gewelf. Rondom zijn, in navolging van oude cameeën, ovalen met putti te zien.

Venus en Cupido zijn de hoofdrolspelers in vier mythologische scènes met een aquatisch thema, en de Griekse mythologie keert ook terug in de zeven tronen van de belangrijkste Olympische goden, die met opzet leeg zijn gelaten om de illusie te wekken dat de bewoners samen met de paus aan het baden waren.

De twee tuiten van het bad, met de symbolen van een bekken en een vuurvaste, getuigen van het feit dat de paus warm en koud water tot zijn beschikking had.

De binnenplaats van Alexander VI

De binnenplaats, ook wel ‘van het theater’ genoemd vanwege de voorstellingen die hier ten tijde van Leo X plaatsvonden, heeft een halfronde vorm die die van de oorspronkelijke cilinder van de Mole Adriana weerspiegelt.

Getuigenissen uit de 16e eeuw vertellen ons over een rijke tuin, met hoge bomen, die zich uitstrekte tot in de ruimte van deze binnenplaats: we vinden het terug in het dagboek van de Duitse jurist Johann Fichard uit 1536, in een fresco van Giovan Battista Montano uit 1565 en in het autobiografische verslag van de kunstenaar Benvenuto Cellini.

Onder de vloer bevindt zich nog steeds een grote regenbak, die mogelijk dateert uit de oorspronkelijke opzet van de tumulus. In deze regenput werd water uit de Tiber gezuiverd door het te decanteren. Vanaf de binnenplaats is de marmeren put zichtbaar, versierd met het wapenschild van de Borgia’s, die hieruit putte.

De andere openingen in de vloer werden gebruikt om licht te geven aan de kamer van de historische gevangenissen of als een bovenste toegang tot de Oliare.

De kleine kamers van Alexander VI

De Alexander VI kamers zijn een reeks kleine, onderling verbonden kamers die uitkijken op de Alexander VI binnenplaats.

De Salette diende oorspronkelijk voor de historische gevangenissen en huisvest tegenwoordig tijdelijke en permanente tentoonstellingen en de boekwinkel van het Nationaal Museum van Castel Sant’Angelo.

Niveau 5: De Loggia van Julius II, de Giretto en Kamers van Pius IV, de Loggia van Paulus III, de Giretto van Alexander VII, de Pauline Kamer, de Perseus Kamer, de Kamer van Cupido en Psyche en de Wapenkamer

De loggia van Julius II

De Loggia di Giulio II is de gewelfde ingang van de Sala Paolina.

De loggiakijkt uit over de Tiber en werd gebouwd in opdracht van Julius II en onder toezicht van kastelein Marco Vigerio door de architecten Giuliano da Sangallo en Donato di Angelo di Pascuccio, bekend als Bramante.

De gevel bestaat uit een marmeren borstwering en vier zuilen, waarvan er twee tegen de stijlen leunen.

Op de geprofileerde architraaf is van buitenaf de inscriptie‘IVL II PONT MAX ANNO II‘ onder het wapenschild van Della Rovere zichtbaar.

De kapitelen van de zuilen zijn versierd met kleine eikels en bladeren, het heraldische motief van de familie van de paus.

De pendentieven van het gewelf zijn versierd met plantenvoluten die afsteken tegen een licht veld, terwijl we op de zeilen, onder de decoratieve motieven, acanthusrollen vinden, met daarboven putti en kariatiden.

Overblijfselen van dezelfde motieven zijn ook terug te vinden op de lunetten van de muren. Vier cartouches met vier Latijnse motto’s zijn ook op het gewelf geschilderd, verwijzend naar de functie van deze loggia van zegeningen.

Recentelijk zijn de schilderingen toegeschreven aan Michele del Becca da Imola en Pier Matteo d’Amelia.

De Giretto en de Salette van Pius IV

Kleine deuren openen naar de gang die leidt naar de bovenste verdieping van het gebouw Salette di Alessandro VI. Oorspronkelijk dienden deze kleine communicerende kamers voor de artillerie, maar later werden ze gebruikt als gevangenis.

De tweede van de kleine kamers gaf toegang tot de kleine kamer die werd gebruikt voor de verwarming van het bad van Clemens VII.

De kleine kamers zijn momenteel alleen toegankelijk voor tijdelijke tentoonstellingen.

De gang herbergt daarentegen een deel van de archeologische galerij van het Nationaal Museum van Castel Sant’Angelo.

Door de gemetselde bogen is het mogelijk om van het uitzicht op de buitenkant van het kasteel te genieten.

De Loggia van Paulus III

Deze monumentale kamer, voltooid in 1543, was de ingang van de appartementen van paus Paulus III.

De Loggia bestaat uit vijf bogen ondersteund door pilaren, aan de buitenkant versierd met een reliëffries met lelies, het motief van de familie Farnese.

Binnen is het grote tongewelf versierd met fresco’s van Giorolamo Siciolante da Sermoneta .

De zes zeilen zijn versierd met grotesken op een lichte achtergrond, terwijl de pendentieven scènes uit het leven van keizer Hadrianus uitbeelden.

De twee lunetten op de binnenmuur bevatten afbeeldingen van de Mole Adriana en de Villa van Hadrianus.

In het midden van het gewelf, omlijst met stucwerk, vinden we nu alleen nog een overblijfsel van het wapenschild van de paus.

De Giretto van Alexander VII

Tussen de Loggia van Julius II en die van Paulus III vinden we het Giretto van Alexander VII. Deze ringvormige gang, ook wel bekend als de Giretto scoperto (onbedekte Giretto), is toegankelijk vanaf de trap die ontspringt in de Cortile dell’Angelo (Binnenplaats van de Engel).

In opdracht van Alexander VII Chigi in het midden van de 17e eeuw werd de Giretto gebouwd op een reeds bestaande dorpel, waaraan de huidige gebogen muurstructuur werd toegevoegd.

De gang is vanaf de buitenkant naar het westen gericht; hierdoor is het mogelijk om toegang te krijgen tot de kamers van de Bovenste Wapenkamer en de cafetaria van het Nationaal Museum van Castel Sant’Angelo.

De Sala Paolina

De Sala Paolina was de ontvangstzaal van paus Paulus III Farnese, wiens naam het vandaag de dag nog steeds draagt. Keizers, koningen, ambassadeurs en consuls van over de hele wereld werden hier ontvangen.

Het decoratieve complex van de kamer vertegenwoordigt een van de grootste artistieke episodes van het 16e-eeuwse Rome.

Het werk werd toevertrouwd aan Perin del Vaga, die het uitvoerde tussen 1545 en 1547 met de hulp van verschillende illustere medewerkers, waaronder Pellegrino Tibaldi, Luzio Luzi, Domenico Rietti en Giacomo Bertucci.

De fresco’s tonen scènes uit het leven van de ‘naamgenoten’ van de paus, Alexander de Grote en Sint-Paulus.

Het gewelf is zeer rijk: in het midden vinden we het wapen van Paulus III en rondom een complex van groteske panelen, stucwerk, pauselijke emblemen en cartouches met Griekse inscripties, die getuigen van de humanistische cultuur van de paus.

Zes frescopanelen van Marco Pino beelden belangrijke episodes uit het leven van Alexander de Grote uit.

Onder de lijst, langs alle vier de zijden van de rechthoekige kamer, loopt een Latijnse inscriptie die de restauratie van de oude Mole Adriana en de bouw van de pauselijke residentie viert.

Op de muren vinden we schijnarchitectuur, bestaande uit Ionische zuilen en nissen met allegorische figuren van de kardinale deugden kracht, rechtvaardigheid, matigheid en voorzichtigheid.

Afgewisseld met deze zijn panelen die andere Verhalen van Alexander de Grote uitbeelden, terwijl boven de deuren illustraties van zes Verhalen van Sint Paulus zijn.

In het midden van de korte, majestueuze muren zijn fresco’s aangebracht met portretten van keizer Hadrianus en aartsengel Michaël die zijn zwaard omhult, respectievelijk eerbetoon aan de stichter en christelijke beschermer van de plaats, door Girolamo Siciolante da Sermoneta en Pellegrino Tibaldi.

De vloer die we nu zien is recenter; de originele terracottavloer werd in de jaren 1820 vervangen door Innocentius XIII, wiens pauselijke wapen nog steeds in het midden prijkt.

De over het algemeen plechtige tinten van het decoratieve apparaat in de kamer worden verzacht door twee trompe-l’oeil deuren waar een hoveling (volgens sommigen de architect Antonio da Sangallo de Jongere) en enkele bedienden een trap afdalen met een mand fruit.

Onder het portret van de aartsengel Sint-Michaël steken twee bavianen uit: volgens sommigen ter herinnering aan een eerbetoon van enkele buitenlandse ambassadeurs aan de paus, volgens anderen om de naam van de auteur Giacomo Bertucci te suggereren, als handtekening.

Lees voor meer informatie mijn artikel over de Sala Paolina en de aangrenzende kamers.

De Perseuszaal

De Sala di Perseo was de werkkamer van paus Paulus III. Het plafond en het bovenste deel van de muren werden gedecoreerd door Perin del Vaga en zijn team.

Het plafond is gewelfd, met groteske motieven en heraldische symbolen; in het midden staat de figuur van de aartsengel Sint-Michaël in reliëf.

In het fries is Perseus de hoofdpersoon. Met zes grote panelen beeldt het fresco veel van de heldendaden van de Griekse held uit Ovidius’ ‘Metamorfosen’ uit.

De scènes spelen zich af in een schijnarchitectuur van lijsten en kraagstenen, met festoenen van fruit, maskers en bloemen. Afgewisseld met de panelen die Perseus afbeelden zijn monumentale maagden met eenhoorns, emblemen van de familie Farnese.

De mythologische cyclus moet worden “gelezen” vanaf de linkerkant van de ingang, waar we “Het afscheid van de held aan zijn moeder Danae” en “Perseus die de geschenken van Mercurius en Minerva ontvangt” vinden, en dan met de klok mee verder gaan naar de laatste episodes op de deur van de Sala Paolina: “De terugkeer van Perseus”, “De oorsprong van het koraal” en het “Bruiloftsmaal van Perseus en Andromeda”.

Vandaag kunnen we in de zaal ook een deel van de rijke collectie werken uit Castel Sant’Angelo bewonderen, waaronder Carlo Crivelli’s ‘Christus Zegening’ en ‘St. Onofrio’, Lorenzo Lotto’s ‘St. Jeroen’ en de ‘Bewening over de Dode Christus’ van een onbekende auteur.

De kamer staat in verbinding met het onderliggende bad van Clemens VII en de aangrenzende slaapkamer van de paus, de Kamer van Cupido en Psyche.

Lees voor meer informatie mijn artikel over de Perseuszaal.

De kamer van Cupido en Psyche

De Kamer van Cupido en Psyche was de slaapkamer van Paul III Farnese. De decoratie van het plafond en de muren werd toevertrouwd aan Perin del Vaga.

Het cassettenplafond, met grotesken op een gouden achtergrond en lelies afgewisseld met plaquettes met de naam van de paus, heeft in het midden, in reliëf, het grote wapen van Farnese.

Op het fries, omlijst door valse kraagstenen en gordijnen, vinden we negen panelen met negen episodes uit de fabel van Cupido en Psyche zoals verteld in Apuleius’ “De Gouden Ezel”, waaraan een tiende scène is toegevoegd, geschilderd boven het raam.

De scènes worden afgewisseld met grote gevleugelde overwinningen en panelen met grotesken op een vergulde achtergrond.

De schandalige aanwezigheid van zo’n sensueel verhaal moet worden verklaard door de fabel te lezen door de ogen van de paus, die er met zijn puur neoplatoonse cultuur een sterk allegorische lezing in een christelijke toonzetting aan gaf.

De sensualiteit van de fabel blijft echter explosief in scènes als ‘Psyche ontdekt de liefde en de liefde vlucht’, de beroemdste van de hele cyclus.

Naast de prachtige fresco’s herbergt de zaal momenteel belangrijke werken zoals ‘Christus draagt het kruis’ van Paris Bordon en ‘Het bad’ van Giovanni Luteri, bekend als Dosso Dossi.

Lees voor meer informatie mijn artikel over de Amore e Psiche zaal.

De wapenkamer

De Bovenste Wapenkamer, bestaande uit vier communicerende kamers, huisvest een deel van de collectie oorlogsmateriaal van het Nationaal Museum van Castel Sant’Angelo.

Veel van de relikwieën die hier bewaard worden, zoals het Lansquenet zwaard en de dolkschede, werden gevonden tijdens opgravingen in de eerste helft van de 20e eeuw om de oevers van de Tiber aan te passen.

Daarnaast is er veel materiaal dat rechtstreeks van het museum is gekocht of aan het museum is geschonken, zoals de Saksische terzetta op wielen en de Bolzano-helm.

De collectie bevat wapens en harnassen daterend uit het paleolithicum tot de 18e eeuw, zoals de Archibugio Farnese en de Stendardo dei Bombardieri di Castel Sant’Angelo, en bevat een afdeling gewijd aan het Risorgimento waarin we onder andere een Garibaldi-uniform en een pistool dat toebehoorde aan Giuseppe Garibaldi kunnen vinden.

Niveau 6: De Pompejaanse Gang, de Bibliotheekzaal, de Hadrianuszaal, de Zaal van de Festoenen, de Schatkamer, de Cagliostra en het Appartement van de Kastelein

De Pompejaanse Gang

De Pompejaanse Gang werd in de 16e eeuw gemaakt van een houten galerij en is de smalle doorgang die de Sala Paolina verbindt met de Sala della Biblioteca.

Het dankt zijn naam aan de rijke groteske decoratie die zowel de muren als het tongewelf bedekt.

De fresco’s werden tussen 1545 en 1546 geschilderd door Luzio Luzi en Perin del Vaga, geholpen door kunstenaars van hoog kaliber zoals de Vlaming Cornelis Loots, aan wie we de kleine Noordse landschappen op het onderste deel van de muren te danken hebben, en Cristofano Gherardi uit Borgo San Sepolcro, auteur van enkele andere figuren in de grotesken.

De Bibliotheekzaal

Deze kamer is de belangrijkste kamer in de noordelijke vleugel van de flats van Paul III Farnese. Het kreeg zijn naam pas in de 20e eeuw, waarschijnlijk in verband met de nabijheid van de Sala del Tesoro, waar niet alleen de schatkist, maar ook het Pauselijk Geheim Archief was gevestigd.

Het decoratieve apparaat werd door de paus toevertrouwd aan Luzio Luzi. Op de oostelijke muur zien we een grote open haard en daarboven de imposante allegorieën van de Kerk en Rome met het pauselijke wapen in het midden.

Het grote gewelf, versierd met stucwerk en grotesken, is verdeeld in vijf concentrische registers en wordt omlijst door twee doorlopende friezen.

De eerste bestaat uit achtentwintig lunetten in reliëf die heidense voorstellingen afwisselen met Farnese emblemen, terwijl de tweede, iets hoger geplaatst, beschilderd is met zeedieren en in het midden van elke muur onderbroken wordt door stucmedaillons.

In het gewelf zijn, afgewisseld met grotesken op een witte achtergrond, tien Verhalen uit het Oude Rome te zien.

Op de korte zijden staan portretten van Sint-Michaël de Aartsengel en keizer Hadrianus. In het midden, geflankeerd door de emblemen van de Maagd met een Eenhoorn en de Lelie van Gerechtigheid, vinden we het wapen van Farnese.

De zaal van Hadrianus

Via de Bibliotheekzaal komen we in de kleine zaal van de Sala dell’Adrianeo, een zaal die zijn naam dankt aan de muurschilderingen die tevoorschijn kwamen tijdens de restauratie van Castel Sant’Angelo in 1902.

Samen met de aangrenzende Sala dei Festoni was het een van de eerste kamers die werd gebouwd in opdracht van Paulus III.

Bovenop de muren bevindt zich een fries dat tussen 1544 en 1545 werd gemaakt door Luzio Luzi en zijn team.

Het fries toont scènes uit de mythologie en figuren van saters. In het midden van elke muur, omlijst door nagebouwde architectuur, zijn afbeeldingen te zien van oude Romeinse monumenten zoals Domitianus’ Naumachia, de Meta Romuli, het Circus van Caligula en Nero en het Mausoleum van Hadrianus zelf.

Nog eens acht panelen, twee op elke muur, tonen scènes uit de dionysische wereld, bevolkt door oude goden, saters en maenaden.

De Zaal van de Festoenen

Deze zaal, die pas in de 20e eeuw zijn huidige naam kreeg, wordtook gekenmerkt door een rijk decoratief fries bovenaan de muren.

De processies van dansende Nereïden en tritons, afgewisseld met mannelijke, vrouwelijke en eenhoornfiguren,suggereren een continue, golvende beweging: vandaar de naam ‘van de Festoenen’.

De prachtige schilderingen zijn opnieuw het werk van Luzio Luzi en zijn team van kunstenaars.

Helaas zijn de originele plafonds die de decoratie van de kamer completeerden, vergelijkbaar met wat te zien is in de Zaal van Perseus en de Zaal van Cupido en Psyche, niet bewaard gebleven.

De kamer is via een trap verbonden met de dienstvertrekken van de Alexander VI binnenplaats en de Cagliostra.

De Schatkamer

De Schatkamer is een ronde kamer waar de schatkamer en het Geheime Archief van de Pauselijke Staatwaren gevestigd.

In 1545 veranderde Paul III Farnese de kamer door een rij walnotenhouten kasten aan de muren te verankeren om archiefmateriaal in op te slaan.

Er zijn gegevens over een goudreserve in het fort die teruggaat tot het einde van de 15e eeuw.

In 1586 liet Sixtus V Peretti de monumentale ijzeren kisten met de Erario sanziore, de schatkist voor de verdediging van de staat, in de kamer plaatsen.

De kamer was toegankelijk via twee deuren, waarvan de sleutels in handen waren van de geheime schatbewaarder van de paus en de kardinaaldeken.

De schat werd bewaard in een enorme kist die werd beschermd door zes sloten.

De kamer werd in de 19e eeuwomgebouwd tot een cel.

De Cagliostra

Deze kamer werd gebouwd in 1543 samen met de Loggia van Paulus III eronder.

Aanvankelijk openden de bogen zich naar de wijk Prati, maar in de 18e eeuw werden ze dichtgemetseld om de zaal om te vormen tot een gevangenis voor eregevangenen.

Hier werd in 1789 de Italiaanse avonturier, esotericus en alchemist Giuseppe Balsamo Conte di Cagliostro ongeveer een jaar lang gevangen gehouden door de inquisitie.

De kleine flat bestaat uit drie kamers: een grote, centrale kamer en twee zijkamers.

Naar de heraldische emblemen van Paulus III, afgebeeld in het midden van de gewelven, worden de twee kleine kamers Gabinetto del Delfino e della Salamandra en Gabinetto della Cicogna genoemd.

De groteske decoratie van de binnenmuren, in typische renaissancestijl, reproduceert een landschap bewoond door hemelse figuren en draagt de handtekening van de illustere schilders Luzio Luzi en Perin del Vaga.

Het appartement van de kasteelheer

In het midden van de 18e eeuw liet kastelein Zenobio Savelli de flat van de kastelein op twee verdiepingen bouwen. 

De kastelein was in feite de hoogste autoriteit van Castel Sant’Angelo en tevens de militaire officier die verantwoordelijk was voor de werking ervan.

De flat werd gebouwd boven de Loggia van Julius II. In het bovenste gedeelte vinden we drie onderling verbonden kamers, bekend als ‘verso San Pietro’, de ‘stanzino di mezzo’ en ‘verso Ripetta’.

Het gewelf van de centrale kamer is versierd met de wapenschilden van Benedictus XIV Lambertini, terwijl die van de zijkamers de symbolen van de familie Savelli dragen.

De twee kleine kamers eronder waren verbonden door doorgangen die nu onderbroken zijn. Twee extra privékamers werden gecreëerd boven de Perseus en Cupido en Psyche kamers, waardoor het aantal kamers in de flat op zeven kwam.

In 1746, onder het pontificaat van Benedictus XIV, werd er een grote klok geplaatst tussen de twee centrale ramen van de flat, die bijna twee eeuwen later weer werd verwijderd.

In de flat is momenteel een permanente tentoonstelling gewijd aan het indrukwekkende vuurwerk van de Girandola. Als je geïnteresseerd bent in de geschiedenis van dit legendarische evenement, mis dan niet het artikel over de Girandola van Engelenbucht.

Niveau 7: de Sala Rotonda, de Sala delle Colonne en het Terrazzo dell’Angelo

De Ronde Zaal

Gelegen boven de Schatkamer, waarmee het één kamer vormde, dankt de Ronde Zaal zijn naam aan zijn ronde vorm.

De zaal is bereikbaar via een smalle trap uit de Romeinse tijd vanuit de Bibliotheekzaal en er wordt traditioneel aangenomen dat hier de eerste kapel gewijd aan Sint-Michaël de Aartsengel stond.

Door de eeuwen heen heeft de zaal veel veranderingen ondergaan. Onder Clemens VIII was het bestemd voor de uitbreiding van de Pauselijke Geheime Archieven. De muren waren bekleed met houten kasten met metalen sloten, die nu verloren zijn gegaan; toegang werd alleen verleend door middel van een ijzeren deur.

Momenteel kunnen we in het midden van de zaal de originele metalen steun van het standbeeld van Sint-Michaël de Aartsengel van Peter Anton Van Verschaffelt bewonderen, die tijdens de laatste restauratie in 1987 werd vervangen.

In de zaal worden ook tijdelijke tentoonstellingen gehouden.

De Zuilenhal

Deze zaal werd gebouwd om het Nieuwe Archief van de Pauselijke Staat onder Benedictus XIV te huisvesten en ontleent zijn naam aan de vier zuilen die het verfraaien.

Het bestaat uit een grote zaal en twee aangrenzende kamers, de zaal van de vaandels van de cavalerie en de zaal van het werk van de aanvalseenheden.

De oorspronkelijke inrichting bestond uit walnotenhouten kasten en tafels voor gebruik door de archivarissen. De ramen waren voorzien van afneembare kleppen om ze te beschermen tegen het vuurwerk dat plaatsvond op het Terrazzo dell’Angelo erboven.

In juli 1789, tijdens de Franse bezetting door de troepen van generaal Louis Alexandre Berthier, werden de documenten van het archief via de Passetto di Borgo overgebracht naar het Vaticaan. Het jaar daarop werd het hele meubilair vernietigd.

De tempera decoratie van de gewelven werd uitgevoerd ter gelegenheid van de oprichting van het eerste museum in Castel Sant’Angelo in 1925, terwijl de trompe l’oeil decoratie met een naturalistisch thema door Duilio Cambellotti dateert uit het volgende jaar.

De decoraties in de zalen van de vaandels van de cavalerie en de zaal van de labars van de aanvalseenheden hebben daarentegen een puur patriottische en oorlogszuchtige achtergrond, met vlaggen, emblemen en vaandels uit verschillende periodes van de nationale geschiedenis, paardenhoofden en gewapende wapens.

Tegenwoordig worden de zalen gebruikt voor tijdelijke tentoonstellingen.

Het Engelenterras

Een van de populairste uitzichtpunten in heel Rome, het Terrazzo dell’Angelo is het hoogste toegankelijke punt van Castel Sant’Angelo.

Dit uitkijkpunt dankt zijn naam aan het kolossale standbeeld van St. Michael de Aartsengel dat het eeuwenlang heeft gedomineerd. Na verschillende keren te zijn vervangen, werd het huidige bronzen beeld, geplaatst op het ‘mannetje’ van het kasteel, in 1752 gemaakt door de Vlaamse kunstenaar Peter Anton van Verschaffelt.

Sinds 1758 luidtde bronzen bel die het beeld flankeert, bekend als de Klok van Barmhartigheid of van de Veroordeelden, de doodsklok ter gelegenheid van executies op het Schietplein.

Sinds de 15e eeuw wordt op dit terras bij speciale gelegenheden vuurwerk afgestoken dat bekend staat als ‘d’allegrezza’ of‘Girandole’, volgens Michelangelo’s beroemde definitie.

Vanaf hier kun je genieten van een ongekend panoramisch uitzicht over het centrum van historisch Rome en kun je de hele Passetto di Borgo volgen van het kasteel tot aan de Vaticaanse paleizen.

Castel Sant’Angelo: legende

Er zijn talloze legendes over Castel Sant’Angelo, en ze zijn allemaal op de een of andere manier verbonden met zijn geschiedenis.

Vanaf 590 na Christus wordt de Mole Adriana bijvoorbeeld “Castellum Sancti Angeli” genoemd. Hoe komt dat?

Volgens de overlevering werd Rome in dat jaar getroffen door een pestepidemie. In de straten deden geruchten de ronde dat er een engel en een duivel door de stad zwierven.

De pas geïnstalleerde paus Gregorius de Grote riep een boeteprocessie uit en bad voor de bevrijding van de stad.

Aan het hoofd van de processie, net als hij de Aeliusbrug oversteekt, krijgt de paus een visioen: hij ziet voor zich, op de top van de Mole Adriana, de aartsengel Michaël die zijn zwaard scheert.

Voor hem is er geen twijfel mogelijk, het is een goddelijk teken. De epidemie, zo kondigt hij aan, heeft zijn dagen geteld. En dit blijkt wonderbaarlijk waar.

Ter herinnering aan deze gebeurtenis verandert het kasteel van naam, net als de brug die het verbindt met de overkant van de Tiber.

Een kapel gewijd aan de Engel wordt gebouwd op de top van Castel Sant’Angelo en vervangen door een houten standbeeld tegen het einde van de 11e eeuw.

Maar dit is niet de enige legende over het kasteel, er zijn er nog meer die te maken hebben met magie en zelfs geesten!

Als je meer wilt weten, lees dan het diepgaande artikel over de legendes van Castel Sant’Angelo.

Castel Sant’Angelo: bezienswaardigheden

Niet alleen legendes, maar ook veel curiosa!

Wist je bijvoorbeeld dat het standbeeld waaraan het kasteel zijn naam ontleent niet hetzelfde is als het altijd is geweest?

Het eerste engelenbeeld was gebouwd in hout, maar atmosferische verschijnselen deden het uiteindelijk afbrokkelen.

Er volgde een tweede in marmer, die werd vernietigd tijdens een oproer in 1379.

De derde, ook van marmer maar met bronzen vleugels, viel uit elkaar toen de bliksem insloeg in het kasteel en een kruitmagazijn opblies.

In 1497 werd gekozen voor een bronzen beeld, maar in 1527 moest het volgens oorlogseisen gegoten worden om kanonnen te maken.

In 1573 werd een andere marmeren versie gebouwd met bronzen vleugels, die vervolgens in 1752 werd vervangen door het huidige bronzen beeld van de Vlaamse beeldhouwer Peter Anton von Verschaffelt.

Ik heb je hierboven verteld over de historische gevangenissen, maar heb je ooit gehoord van de verschrikkelijke Sammalò-cel? Deze bevindt zich aan de achterkant van het San Marco bastion en om deze te betreden werd de veroordeelde gevangene van bovenaf neergelaten en had hij geen ruimte om te staan of te liggen!

Maar er zijn zoveel curiosa met betrekking tot Castel Sant’Angelo, dat het onmogelijk zou zijn om ze samen te vatten. Gelukkig heb ik daar een artikel over geschreven.

Ren en lees mijn artikel over de curiosa van Castel Sant’Angelo.

Castel Sant’Angelo: geschiedenis in het kort

Geboren als de graftombe van keizer Hadrianus, werd het voltooid door Antoninus Pius in 139 na Christus en vervulde het honderden jaren lang zijn oorspronkelijke functie.

Rond 403 na Christus liet de Westerse keizer Honorius het opnemen in de Aureliaanse muren: vanaf dat moment werd de tombe een verdedigingsbolwerk dat zijn herdenkingswaarde verloor en een strategische waarde kreeg om de Eeuwige Stad te beschermen.

Bij deze gelegenheid kreeg het voor het eerst de naam castellum, maar volgens de legende vond het pas in 590 na Christus zijn huidige naam.

Veel Romeinse families vochten om het bezit van het kasteel. In de eerste helft van de 10e eeuw was het de vesting van de senator Theophilatus, in de tweede helft was het voor de familie Crescenzi, die het versterkte en er hun naam aan gaven, daarna ging het over naar de familie Pierleoni en daarna naar de familie Orsini, aan wie het naar alle waarschijnlijkheid werd afgestaan door paus Nicolaas III, die tot dezelfde familie behoorde, nadat hij de Passetto di Borgo had laten bouwen, die het verbond met het Vaticaan.

In 1367 was het paus Urbanus V die de sleutels kreeg: vanaf dat moment zou het gebouw dienen als schuilplaats voor de komende pausen, het zou het Vaticaanse archief en de schatkist huisvesten, en een rechtbank en gevangenis zijn.

In 1379 wordt het bijna met de grond gelijk gemaakt, in 1395 wordt het herbouwd en verbeterd door de militaire architect Niccolò Lamberti in opdracht van paus Bonifatius IX. Vier eeuwen lang volgden de ene interventie na de andere, nieuwe structuren werden toegevoegd en bestaande gerenoveerd.

Na de eenwording van Italië werd het aanvankelijk gebruikt als kazerne en later als museum. Het wordt gerestaureerd door het Genio del Regio Esercito en zal het Museum van Militaire Techniek huisvesten. Tijdens de twintig jaar van de fascistische periode werden de wallen en grachten gerestaureerd en werden er verschillende kamers ingericht.

Tegenwoordig herbergt het Museum van Castel Sant’Angelo talrijke keramiekcollecties, schilderijen en beeldhouwwerken en is het het centrum van cursussen, initiatieven en educatieve activiteiten die de kennis van het museum onder het grote publiek bevorderen.

Als je meer wilt weten over de geschiedenis van het kasteel, lees dan mijn artikel over de geschiedenis van Castel Sant’Angelo.

Binnen in Castel Sant’Angelo Rome: FAQ

Wat te zien in Castel Sant’Angelo: conclusies

We zijn aan het einde gekomen van dit lange artikel over het interieur van Castel Sant’Angelo.

In het artikel wilde ik in detail alle kamers in het kasteel beschrijven, de kamers die altijd toegankelijk zijn en de kamers die alleen bij speciale gelegenheden open gaan.

We ademden samen de korte geschiedenis van het fort, we waren gefascineerd door de legende van de engel en andere merkwaardige verhalen over het kasteel en de illustere persoonlijkheden die het door de eeuwen heen heeft gehuisvest.

Als je meer informatie wilt, laat dan hieronder een reactie achter; als je het kasteel en het interieur wilt bezoeken, koop dan je kaartje en sla de rij bij de kassa over.